Een papieren schenking kan fiscaal aantrekkelijk zijn, maar blijft gevoelig voor uitvoering. De hoofdregel is bekend: bij een schuldigerkenning uit vrijgevigheid moet de schenker jaarlijks daadwerkelijk ten minste 6% rente betalen. Gebeurt dat niet, dan kan artikel 10 Successiewet 1956 ertoe leiden dat de schenking bij overlijden alsnog als fictieve verkrijging in de erfbelasting wordt betrokken.

De Tweede Kamer wil voorkomen dat het vastgoeddeel van de Wet werkelijk rendement box 3 verdwijnt als het totale wetsvoorstel in de Eerste Kamer strandt. Een motie van het lid Hoogeveen verzoekt de regering het realisatieregime voor onroerende zaken gereed te houden, zodat dit zo nodig op korte termijn als zelfstandig wetsvoorstel kan worden ingediend. De motie is voorgesteld op 2 juli 2026 en ziet nadrukkelijk op de situatie waarin de Wet werkelijk rendement box 3 geen doorgang vindt.

De Staatssecretaris van Financiën heeft het Box 3-besluit geactualiseerd. Het nieuwe besluit van 4 september 2026, nr. 2026-2613, vervangt het besluit van 7 mei 2024 en verwerkt onder meer de Wet tegenbewijsregeling box 3. Daarmee maakt het beleidsbesluit nu expliciet onderscheid tussen situaties waarin het forfaitaire rendement geldt en situaties waarin de belastingplichtige met tegenbewijs het werkelijke rendement in aanmerking neemt. Het besluit is op 5 september 2026 in werking getreden.

Als een echtgenoot met privévermogen een aflossing doet op een gemeenschapsschuld (of een privéschuld van de andere echtgenoot), ontstaat er een vergoedingsrecht. Voor het berekenen van de omvang hiervan, geldt de beleggingsleer. Als de schuld waarop is afgelost was aangegaan voor de aankoop van een woning, moet de aflossing volgens de letter van de wet worden beschouwd als een bijdrage in de oorspronkelijk aankoop. In twee recente uitspraken heeft het gerechtshof nu anders besloten

Rechtbank Noord-Holland heeft geoordeeld dat de kapitalisatiefactor uit het Uitvoeringsbesluit Successiewet ook kan gelden bij een tijdelijk recht van gebruik en bewoning. Dat is relevant voor testamentaire bepalingen waarbij een erfgenaam of legataris nog enige tijd in de woning mag blijven wonen na overlijden van de erflater.

Rechtbank Den Haag heeft de eerdere lijn van de Hoge Raad toegepast: fiscale partners kunnen de onderlinge verdeling van de gezamenlijke box 3-grondslag alsnog wijzigen als de aanslag onherroepelijk is geworden door een collectieve uitspraak op bezwaar in de massaalbezwaarprocedure. Dat kan tot zes weken nadat de inspecteur de aanslag ter uitvoering van die collectieve uitspraak heeft verminderd.

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 4 augustus 2026 geoordeeld over een familiekwestie waarin een schenking van een woning, een beroep op de legitieme portie en jarenlang wonen tegen een lage huur samenkwamen. De uitspraak is relevant voor estate planners, financieel planners en hypotheekadviseurs die families begeleiden bij schenkingen rond de eigen woning.

Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 31 juli 2026 opnieuw bevestigd dat het werkelijk rendement in box 3 moet worden afgezet tegen het forfaitaire rendement zonder het werkelijke rendement eerst te verminderen naar rato van het heffingsvrije vermogen. De uitspraak betreft IB/PVV 2023, zaaknummer BRE 25/3647, ECLI:NL:RBZWB:2026:7168.

De Kennisgroep inkomstenbelasting niet-winst heeft de vraag beantwoord op welke wijze het bedrag van de terugstorting van betaalde lijfrentepremies en/of   - inleg na opzegging of ontbinding van een lijfrenteproduct in aanmerking wordt genomen onder de Wet rechtsherstel box 3 en de box 3-wetgeving met ingang van 1 januari 2023. Tevens is het standpunt KG:202:2024:8, dat ziet op de geruisloze terugstorting van te veel betaalde premies voor een lijfrente in box 3, ingetrokken in verband met het vervallen van onderdeel 2.5 van het Verzamelbesluit lijfrenten en overige periodieke uitkeringen. Het nieuwe standpunt komt tot dezelfde uitkomst als het ingetrokken standpunt.

Rechtbank Den Haag heeft geoordeeld dat bij het tweede overlijden voor de overbedelingsschuld moet worden uitgegaan van de werkelijke waarde van de woning bij het eerste overlijden. Dat geldt ook als bij de aangifte erfbelasting na het eerste overlijden een lagere woningwaarde is gehanteerd en de aanslagen destijds onherroepelijk vaststonden.